telegram
telegram
aparat

مقالات اعصاب و روان

جینکوبایلوبا

جینکوبایلوبا گیاهی با اثرات درمانی در زمینه ی عملکرد ذهنی

یکی از بزرگترین مشکلاتی که در دهه ی پیش رو میتواند جامعه را تحت تاثیر قرار دهد افزایش سریع تعداد افراد مسن است که تنها به دلیل افزایش سن و کاهش عملکرد مغز در مقابل دمانس (Dementia) آسیب پذیر هستند. دمانس به معنای زوال عقل است و تمامی بیماری هایی که با کاهش عملکرد ذهن و حافظه در ارتباط هستند را در بر می گیرد مانند بیماری آلزایمر (AD). بنابراین یافتن راه حلی جهت کاهش شیوع دمانس در جمعیت سالمندان میتواند کمک بزرگی به این گروه کند. جینکوبایلوبا گیاهی است که محققین ادعا می کنند میتواند مشکلات ذهنی و حافظه را در افراد بهبود ببخشد. مکمل غذایی این گیاه در حال حاضر به طور گسترده در دنیا جهت بهبود حافظه و عملکرد مغز مورد استفاده قرار می گیرد. در این مقاله قصد داریم تا با بررسی مطالعات انجام شده بر روی این گیاه در یابیم که این ادعا واقعی است یا صرفا یک فرضیه ی ساده است و در صورت واقعی بودن ادعا دریابیم که مکانیسم و دوز موثر این گیاه از چه طریق و چه میزان است.

جینکوبایلوبا
شکل1: سالمندان، گروهی که در مقابل بیماری های شناختی آسیب پذیرند

محتوای اصلی جینکوبایلوبا فلاوونوئید ها و ترپنوئید هایی هستند که هر دو به عنوان آنتی اکسیدان شناخته می شوند. Ginkolide-B یک مهار کننده ی قوی برای فاکتور فعال کننده ی پلاکتی (PAF) است. این گیاه اثرات پیش گیری کنندگی در مقابل ایسکمی های مغزی و همچنین اثرات آنتی اکسیدانی از خود نشان داده است که به علت خاصیت پاکسازی کنندگی رادیکال های آزاد و ممانعت کنندگی از پرواکسیداسیون لیپیدی فلاوونوئید های موجود در این گیاه است. این گیاه از تجمع نوتروفیل ها در عروق جلوگیری کرده و باعث می شود که جریان خون در عروق مغزی به خوبی برقرار شود و مواد مغذی به آسانی در دسترس مغز قرار بگیرند. با این تفاسیر به نظر می رسد که استفاده از این گیاه یا مکمل آن میتواند در بهبود عملکرد مغزی در سالمندان مفید واقع شود اما هیچ مطالعه ی کارآزمایی بالینی از این ادعا دفاع نمی کند. در یک مطالعه ی کارآزمایی بالینی که در سال 2009 بر روی 3069 سالمند در بازه ی سنی 96-72 سال صورت گرفته بود نشان داده شد که مصرف عصاره ی این گیاه به صورت 120 میلی گرم دو بار در روز نتوانست عملکرد شناختی را در گروه مداخله نسبت به گروه دارو نما بهبود ببخشد. با توجه به نتایج به دست آمده نیاز است تا بررسی های گسترده تری با جامعه ی آماری بزرگتر در دفاع از این گیاه و تاثیرش روی عملکرد مغزی انجام شود.

جینکوبایلوبا
شکل 2: Ginkgo biloba

کو-آنزیم کیوتن

کو-آنزیم کیوتن

کو-آنزیم کیوتن(CO-Q10) یک شبه ویتامین از خانواده ی یوبی کینون هاست که در تمامی سلول های بدن که دارای میتوکندری هستند و در تولید انرژی نقش دارند وجود دارد. بدن انسان ها این توانایی را دارد که CO-Q10 را سنتز کند گرچه که با افزایش سن میزان تولید آن در بدن کاهش یافته و نیاز به مکمل یاری افزایش می یابد. یکی از فاکتور های محیطی که میتواند مقادیر CO-Q10 را تحت تاثیر قرار دهد آلودگی هوا و سیگار کشیدن است همچنین مصرف استاتین ها که درمانی برای کاهش میزان کلسترول خون است می تواند مقادیر این شبه ویتامین را متاثر کرده و توصیه می شود که افرادیکه از استاتین ها استفاده میکنند از مکمل CO-Q10  نیز بهره مند شوند. برای CO-Q10 اثرات متفاوتی پیشنهاد شده است که در ذیل به بررسی تعدادی از آنها می پردازیم.

1.آنتی اکسیدان و ضد فرآیند پیری :

CO-Q10 واجد عمکرد آنتی اکسیدانی در میتوکندری و غشای سلولی است و غشای لیپیدی سلول را از پراکسیداسیون محافظت می کند. میزان CO-Q10 در پوست با افزایش سن کاهش می یابد که این امر سبب می شود که تولید کلاژن در این بافت کاهش یافته و همچنین سنتز پروتئین الاستین با مشکل مواجه شود که این اتفاقات سبب می شود که کیفیت پوست کاهش یافته و رادیکال های آزاد در بافت پوست افزایش یابند که در نتیجه فرآیند پیری برای پوست اتفاق می افتد.

کو-آنزیم کیوتن
شکل1: skin aging

2.اثرات محافظتی در برابر بیماری های قلبی-عروقی :

این شبه ویتامین در کاهش مشکلات قلبی مانند نارسائی احتقانی قلب، درد قفسه ی سینه و فشار خون بالا موثر است. این ماده سبب افزایش تولید انرژی در عضلات قلب می شود و با این کار سبب افزایش قدرت انقباضی قلب می شود. در کنار این فعالیت ها این ماده سبب کاهش LDL-کلسترول نیز می شود . نتایج حاصل از یک مطالعه ی متا-آنالیز که شامل 5 کارآزمایی بالینی میشد و تعداد194 نفر را در بر میگرفت نشان داد که مصرف مکمل CO-Q10 در افراد مبتلا به اختلالات عملکرد اندوتلیال عروق توانست عملکرد اندوتلیال عروق را بهبود ببخشد و سبب پیشگیری از آسیب های قلبی- عروقی شود.

کو-آنزیم کیوتن
شکل2: Cardiovascular system

3.اثرات محافظتی بر سلول های عصبی :

مصرف مکمل CO-Q10 میتواند در بهبودی و یا پیشگیری از بسیاری از بیماری های عصبی مانند مالتیپل اسکلروزیس(MS) ، بیماری پارکینسون و میگرن موثر باشد.

کو-آنزیم کیوتن
شکل3:Neurodegenerative disorders

جمع بندی

CO-Q10 یک شبه ویتامین بسیار مهم برای بدن خصوصا برای سالمندان است چون با افزایش سن از میزان تولیدی این ماده در بدن کاسته می شود. همانطور که پیش از این هم اشاره شد مصرف این شبه ویتامین اثرات مثبتی بر توان آنتی اکسیدانی ، فاکتور های قلبی- عروقی و سلول های عصبی دارد اما مصرف مکمل این ماده با بسیاری از دارو ها تداخل دارد، بنابراین پیش از تصمیم به مصرف مکمل این ماده با متخصص قلب و عروق و همچنین متخصص تغذیه مشورت نمائید.